CHUYÊN ĐỀ 3
VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG
THỜI LƯỢNG:
10 tiết
4 tiết lý thuyết
6 tiết thực hành
Mục tiêu:
Sau khi học chuyên đề này, học viên có khả năng:
Xác định được đặc trưng của văn hóa nhà trường.
Nhận rõ tầm quan trọng của văn hóa nhà trường đối với sự phát triển nhà trường
Biết cách lãnh đạo phát triển văn hóa nhà trường nơi mình công tác.
Nội dung chính
1. Khái niệm văn hoá nhà trường
2. Tầm quan trọng của việc phát triển VHNT
3. Vai trò của Hiệu trưởng trong lãnh đạo phát triển VHNT
4. Định hình hệ thống các giá trị cốt lõi để phát triển VHNT
5. Cách thức phát triển VHNT tích cực lành mạnh
Những câu hỏi cần trả lời trong chuyên đề này
Văn hoá nhà trường là gì ?
Văn hóa nhà trường có quan hệ như thế nào với “trường học thân thiện, học sinh tích cực?
Vì sao cần xây dựng văn hóa nhà trường?
Làm thế nào để xây dựng văn hóa nhà trường?
1. Một số khái niệm
Văn hoá tổ chức
Tổ chức biết học hỏi
Văn hoá nhà trường
Trường học thân thiện, Học sinh tích cực
Văn hoá tổ chức

Là một tập hợp các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin và hành vi ứng xử của một tổ chức tạo nên sự khác biệt của các thành viên của tổ chức này với các thành viên của tổ chức khác
Các đặc tính căn bản
về văn hóa của một tổ chức

- Tự quản của các cá nhân trong tổ chức (trách nhiệm, tính độc lập, ứng xử, phong cách làm việc...).
- Các qui tắc, quy chế, điều lệ… của tổ chức đó
- Hỗ trợ của các nhà quản lý với nhân viên.
- Tinh thần đoàn kết và thể hiện tinh thần đồng đội trong tổ chức.
- Khuyến khích, thúc đẩy.
- Xung đột, sức chịu đựng và cách giải quyết những xung đột.
- Khả năng chịu đựng những rủi ro có thể có.
TỔ CHỨC
KẾT TINH (VĂN HÓA)
CÁC
TRIẾT
LÝ
VÀ
CÁC
GIÁ
TRỊ
QUAN HỆ VỚI:
- CÔNG VIỆC
- BẢN THÂN
- NGƯỜI KHÁC
CÁC
QUY
ĐỊNH
VÀ
CHÍNH
SÁCH
TRANG
TRÍ
BÀI TRÍ
TRANG
PHỤC
LO GO
KHẨU
HIỆU
…
TRẢI NGHIỆM, TƯƠNG TÁC
HÌNH THÀNH THÓI QUEN
XUẤT HIỆN CÁC NHU CẦU
HÀNH VI TỰ GIÁC
PHONG CÁCH – VĂN HÓA TỔ CHỨC
Tổ chức biết học hỏi
là tổ chức trong đó mọi thành viên được huy động, lôi cuốn vào việc tìm kiếm, phát hiện và giải quyết vấn đề, vào việc làm cho tổ chức có khả năng thực nghiệm cách làm mới, để biến đổi, phát triển và cải tiến liên tục nhằm đẩy nhanh khả năng tăng trưởng của tổ chức, khiến tổ chức có thể đạt được mục tiêu của mình một cách tốt đẹp nhất
Xây dựng một tổ chức biết học hỏi
Xây dựng một tổ chức biết học hỏi ( tổ chức học tập) cần phải hình thành các kỹ năng sau đây:
Tư duy hệ thống (System Thinking)
Tầm nhìn được chia xẻ (Shared Vision)
Tinh thần vượt qua trở ngại thách thức (Challeging Mental Models)
Học tập theo nhóm (Team Learning)
Sự chủ động/thànhthạo của cá nhân (Personal Mastery)
Văn hoá nhà trường
Là một tập hợp các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin và hành vi ứng xử… đặc trưng của một trường học, tạo nên sự khác biệt với các tổ chức/ trường học khác.
Văn hoá nhà trường
Văn hóa nhà trường được biểu hiện trong:
Tầm nhìn, sứ mạng,các giá trị
Phong cách lãnh đạo, quản lý, giao tiếp
Bầu không khí tâm lý.
Các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin, quy tắc ứng xử… được xem là tốt đẹp và được mỗi người trong nhà trường chấp nhận.
Văn hoá nhà trường
8 giá trị được xếp thứ hạng cao nhất trong giá trị văn hoá nhà trường (GS Yang Yen Ming, Singapore)
Sự đổi mới (nhà trường luôn luôn đặt ở vị trí đầu tiên)
Chấp nhận rủi ro
Trao quyền
Sự tham gia của mọi người
Tập trung vào kết quả
Tập trung vào con người
Làm việc nhóm
Sự ổn định
Văn hoá trường học: Mô hình tảng băng
Văn hoá nhà trường giống như tảng băng có phần nổi, phần chìm?
Phần nổi
Phần chìm
Tầm nhìn, chính sách,, mục tiêu
Khung cảnh, cách bài trí lớp học
Logo, khẩu hiệu, bảng hiệu, biểu tượng
Đồng phục, Các nghi thức, nghi lễ
Các hoạt động văn hoá, học tập của trường…
…?
Nhu cầu, cảm xúc, mong muốn cá nhân
Quyền lực và cách thức ảnh hưởng
Thương hiệu
Các giá trị
Các quy ước ngầm
…?
Những biểu hiện TÍCH CỰC của văn hoá nhà trường:

Nuôi dưỡng bầu không khí cởi mở, dân chủ, hợp tác, tin cậy và tôn trọng lẫn nhau;
Mỗi cán bộ, giáo viên đều biết rõ công việc mình phải làm, hiểu rõ trách nhiệm, luôn có ý thức chia sẻ trách nhiệm, tích cực tham gia vào việc ra các quyết định dạy và học;
Coi trọng con người, cổ vũ sự nỗ lực hoàn thành công việc và công nhận sự thành công của mỗi người;
Sáng tạo và đổi mới; Nhà trường có những chuẩn mực để luôn luôn cải tiến, vươn tới;
Khuyến khích sự tham gia ( giáo viên cải tiến phương pháp nâng cao chất lượng dạy và học; Giáo viên được khuyến khích tham gia đóng góp ý kiến trong mọi hoạt động của nhà trường;Khuyến khích đối thoại và hợp tác, làm việc nhóm;….)
Những biểu hiện tiêu cực,
không lành mạnh
Sự buộc tội, đổ lỗi cho nhau;
Sự kiểm soát quá chặt chẽ đánh mất quyền tự do và tự chủ của cá nhân;
Quan liêu, nguyên tắc một cách máy móc;
Trách mắng học sinh vì các em không có sự tiến bộ;
Thiếu sự động viên khuyến khích;
Thiếu sự cởi mở, thiếu sự tin cậy;
Thiếu sự hợp tác, thiếu sự chia sẻ học hỏi lẫn nhau;
Mẫu thuẫn xung đột nội bộ không được
giải quyết kịp thời.
Hoạt động: Thảo luận(5 phút)
Mỗi người liệt kê 5 biểu hiện TÍCH CỰC, lành mạnh và 5 biểu hiện KHÔNG tích cực, lành mạnh của một nhà trường (nơi mình đang công tác); Chỉ ra nét đặc trưng về văn hóa của trường đó.
Bổ sung tài liệu: Có thể bổ sung một ví dụ về văn hóa của 1 nhà trường điển hình ở địa phương
3. Vai trò lãnh đạo phát triển VHNT
của hiệu trưởng
Hiệu trưởng có vai trò quyết định sự phát triển VHNT :
- Triết lý giáo dục của HT ảnh hưởng đến VHNT
- HT có vai trò quyết định trong việc hình thành các chuẩn mực, niềm tin
- Sự quan tâm, chú ý của HT đến cái gì…sẽ ảnh hưởng chi phối VHNT
- HT xác định, tạo lập hệ thống giá trị cốt lõi của trường
HT xác định các đặc trưng và chia sẻ tầm nhìn
( làm bài tập thực hành)
Hiệu trưởng có ảnh hưởng như thế nào đến VHNT?
4. Định hình hệ thống các giá trị cốt lõi
để phát triển VHNT
Xem xét các giá trị đặc trưng của nhà trường :
Mỗi trường đều có lịch sử tồn tại và phát triển… qua thời gian đã tạo ra những giá trị văn hoá nào đó.

Hiệu trưởng cần tạo nên sự khác biệt về bản sắc với các trường khác .
Trường THPT Nan Hoa
Trung thành
Lễ phép
Hiếu thảo
Nhân văn
Nhân ái
Ngay thẳng
Lương thiện
Tự trọng
Xác định các giá trị cốt lõi
(HĐ thực hành)
- Mỗi người viết ra 5 giá trị quan trọng đối với nhà trường.
- Thảo luận nhóm và cùng thống nhất 5 giá trị mà nhóm lựa chọn.
Các nhóm trình bày hệ thống giá trị của nhóm .
Giảng viên tổng kết.
5.Hiệu trưởng cần làm gì để phát triển văn hóa nhà trường?
Hoạt động:
Thảo luận nhóm về những việc hiệu trưởng cần làm để phát triển văn hóa nhà trường
Các nhóm trình bày kết quả.
Phát triển văn hoá nhà trường
Xây dựng bầu không khí dân chủ: cởi mở, hợp tác, cùng chia sẻ hỗ trợ lẫn nhau;

2. Xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá, khen thưởng hợp lý thúc đẩy mọi người nỗ lực làm việc;

3. Mỗi CBQL, GV, NV trong trường đều có bản mô tả công việc, làm rõ trách nhiệm, quyền hạn và nghĩa vụ;

4. HT tăng cường dự giờ, trao đổi chuyên môn với GV đứng lớp về cách dạy và học;

5. Làm cho HS biết là chúng được yêu thương, được quan tâm chăm sóc;

6. Đảm bảo HS có một tương lai xứng đáng với sự đầu tư của cha mẹ chúng;
Cách thức phát triển văn hoá nhà trường lành mạnh/tích cực
7. HT chia sẻ quyền lực, mạnh dạn trao quyền cho GV (đề cao vai trò lãnh đạo hoạt động dạy và học của GV).

8. HT thể hiện sự nhiệt tâm, trách nhiệm và đầy tình yêu thương học trò.

9. HT thường xuyên có mặt trong trường và tăng cường tham dự những sinh hoạt của HS .

10. HT thường xuyên trau dồi kỹ năng giao tiếp, biết lắng nghe .

11. Khuyến khích PH tham gia vào các hoạt động GD của trường và làm cho PH hiểu rõ vai trò của họ.

12. HT luôn suy nghĩ để học hỏi, để đổi mới và nâng cao uy tín của mình trong nhà trường. .
Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực
Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT về việc phát động phong trào thi đua: “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008 – 2013.
Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực
Mục tiêu
Huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà trường để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả, phù hợp với điều kiện của địa phương và đáp ứng nhu cầu xã hội.
  Phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh trong học tập và các hoạt động xã hội một cách phù hợp và hiệu quả.
Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực
Nội dung
Xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn
Dạy và học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh ở mỗi địa phương, giúp các em tự tin trong học tập.
Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh
Học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa, cách mạng ở địa phương
Tổ chức thực hiện xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực
Xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn

Bảo đảm trường an toàn, sạch sẽ, có cây xanh, thoáng mát và ngày càng đẹp hơn, lớp học đủ ánh sáng, bàn ghế hợp lứa tuổi học sinh.
Tổ chức để học sinh trồng cây vào dịp đầu xuân và chăm sóc cây thường xuyên.
Có đủ nhà vệ sinh được đặt ở vị trí phù hợp với cảnh quan trường học, được giữ gìn vệ sinh sạch sẽ.
Học sinh tích cực tham gia bảo vệ cảnh quan môi trường, giữ vệ sinh các công trình công cộng, nhà trường, lớp học và cá nhân.
2. Dạy và học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh ở mỗi địa phương, giúp các em tự tin trong học tập.

Thầy, cô giáo tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyến khích Sự chuyên cần, tích cực, chủ động, sáng tạo và ý thức vươn lên, rèn luyện khả năng tự học của học sinh.
Học sinh được khuyến khích đề xuất CÂU HỎI, SÁNG KiẾN và cùng các thầy cô giáo thực hiện các giải pháp để việc dạy và học có hiệu quả ngày càng cao.
3. Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh

Rèn luyện kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kỹ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm.
Rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe, kỹ năng phòng, chống tai nạn giao thông, đuối nước và các tai nạn thương tích khác.
Rèn luyện kỹ năng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình, phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xã hội.
4. Tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh

Tổ chức các hoạt động văn nghệ, thể thao một cách thiết thực, khuyến khích sự tham gia chủ động, tự giác của học sinh.
Tổ chức các trò chơi dân gian và các hoạt động vui chơi giải trí tích cực khác phù hợp với lứa tuổi của học sinh.
Học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa, cách mạng ở địa phương

Mỗi trường đều nhận chăm sóc một di tích lịch sử, văn hóa hoặc di tích cách mạng ở địa phương, góp phần làm cho di tích ngày một sạch đẹp hơn, hấp dẫn hơn; tuyên truyền, giới thiệu các công trình, di tích của địa phương với bạn bè.
Mỗi trường có kế hoạch và tổ chức giáo dục truyền thống văn hóa dân tộc và tinh thần cách mạng một cách hiệu quả cho tất cả học sinh; phối hợp với chính quyền, đoàn thể và nhân dân địa phương phát huy giá trị của các di tích lịch sử, văn hóa và cách mạng cho cuộc sống của cộng đồng ở địa phương và khách du lịch.
35
TIN TƯỞNG LẪN NHAU
Câu hỏi dành cho chuyên đề 3
Chúc toàn thể các anh/chị hạnh phúc, thành đạt!
Trân trọng cảm ơn !