Tuy nhiên mức độ sụt võng và tuổi sụt võng cũng khác nhau giữa phần phía tây và phần phía đông núi Gôi.

Tình hình địa chất – kiến tạo như trên đã khiến cho Nam Định nằm trong vùng động đất có thể đến cấp 8, nhưng lại thuộc miền võng Hà Nội là phần đất liền của bể dầu khí sông Hồng, tại đây tiềm năng khí thiên nhiên đã trở thành hiện thực, còn tiềm năng dầu mỏ đang được tiếp tục xác định thêm. Vị trí Đông Nam giáp biển và nằm giữa hai sông Hồng sông Đáy cũng khiến cho Nam Định là bộ phận châu thổ trẻ của đồng bằng sông Hồng, nơi còn chịu tác động của biển do ảnh hưởng của thủy triều, nước mặn vẫn lan vào qua các cửa sông.

Sự phân hóa đó ảnh hưởng sâu sắc đến đặc điểm địa hình, thổ nhưỡng và thủy văn Nam Định. Tính chất châu thổ hiện đại của tự nhiên trong tỉnh Nam Định, khiến cho tại đây sông Hồng phải phân ra nhiều chi lưu để có thể thóat nhanh ra biển, trong đó quan trọng nhất là sông Nam Định, sau đó là sông Ninh Cơ, sông Sò. Như thế tỉnh Nam Định chịu sức ép rất lớn của nước sông Hồng và của sóng, thủy triều biển Đông. Điều này đã cắt nghĩa tầm quan trọng của hệ thống đê sông, đê biển và các dòng sông nội đồng chi chít trong tỉnh.

Vị trí đông nam và giáp biển của Nam Định trong đồng bằng sông Hồng còn giải thích sự giảm bớt tính khô lạnh của khí hậu trong tỉnh về mùa đông và sự gia tăng ảnh hưởng của gió bão, sóng bão và mưa bão trong mùa hè. So với các tỉnh phía Bắc đồng bằng như Bắc Giang, Bắc Ninh và so với các tỉnh nằm sâu trong nội địa như Vĩnh Phúc, Hà Nội, thì số tháng lạnh dưới 18 độ C tại Nam Định giảm một tháng và số tháng khô cũng giảm một tháng. Lượng mưa cũng nhỉnh hơn so với phần tây bắc đồng bằng sông Hồng và đặc biệt lớn là vào tháng 9. Khí hậu của Nam Định còn chịu ảnh hưởng của dải đồi núi chạy theo rìa tây bắc – đông nam của đồng bằng sông Hồng, đó là bức chắn đối với gió mùa tây nam, làm tăng thời tiết mưa - ẩm vào mùa đông và thời tiết nóng khô vào mùa hè, nhất là mạn ven biển.

Đất đai Nam Định có tuổi rất trẻ, non một nửa có tuổi hơn 1.000 năm và già một nửa có tuổi dưới 1.000 năm, về phía Bắc và phía Nam đường bờ biển thế kỷ X được đánh dấu bởi một vùng cồn cát cổ trên con đường vạch từ cửa sông Nam Định đến xã Nam Hồng, huyện Nam Trực.

Được canh tác thâm canh, thảm thực vật tự nhiên coi như không còn thay vào đó là một tổng thể những loại cây trồng vô cùng phong phú, nhiều nhất là lúa, ngô, đỗ, lạc, vừng, các loại rau và hoa quả...Đặc biệt là cửa vùng Ba Lạt có một bãi chim di cư, tạm trú trên con đường di chuyển từ Bắc bán cầu (vùng Đông Bắc Á) xuống Nam bán cầu (châu Đại Dương) và ngược lại. Thời gian xuất hiện là cuối thu (tháng 10-11) và đầu xuân (tháng 3-4). Quan sát đã phát hiện được tới 150 loài chim, số lượng có khi lên đến 25.000 con, trong đó có một số loài quý hiếm được ghi trong sách đỏ của Tổ chức bảo vệ chim quốc tế (cò thìa, choi choi mỏ thìa, mòng biển đầu đen, bồ nông chân hồng...). Do đó ngày 20-9-1988, vùng đất ngập mặn Xuân Thủy là vùng đất đầu tiên cuả Việt Nam được ghi vào Công ước quốc tế bảo vệ đất ngập nước (RAMSAR).

Không những tự nhiên trong tỉnh giàu có về tài nguyên tự nhiên như khí thiên nhiên, nước khoáng, vật liệu xây dựng, đất đai phì nhiêu, nông sản và hải sản phong phú, mà còn do vị trí đặc biệt về phía đông nam giáp biển của đồng bằng sông Hồng.

Hiện nay năng suất lúa bình quân ở Nam Định vào loại cao nhất đồng bằng sông Hồng và vùng muối Văn Lý cũng lớn nhất đồng bằng. Khởi đầu từ thành Nam Định xây dựng năm 1804, là thủ phủ tỉnh từ 1832, thành phố Nam Định còn giữ được nhiều di tích lịch sử - văn hóa như di tích nhà Trần, tháp Phổ Minh...Các mũi nhọn kinh tế có thể là trồng cây lượng thực, cây công nghiệp (bông, cói), nuôi trồng thủy sản, làm muối, chế biến nông hải sản, hóa chất, xi măng...